Na czym polega szyfr Vigenère’a?
Zamiast jednej liczby szyfr Vigenère’a używa słowa kluczowego. Każda jego litera oznacza przesunięcie (A to 0, B to 1 i tak dalej), a sam klucz powtarza się przez całą długość wiadomości. W praktyce to kilka szyfrów Cezara działających na zmianę. Dlatego ta sama litera tekstu może za każdym razem dać inny wynik. Takie szyfry nazywamy polialfabetycznymi.
Jak korzystać z tego narzędzia
- Wpisz klucz. Wielkość liter nie ma znaczenia.
- Wybierz Szyfruj albo Deszyfruj.
- Wpisz lub wklej wiadomość. Wynik pojawia się na bieżąco.
- Kliknij dowolną literę w wierszach, a zobaczysz jej obliczenie i to samo miejsce zaznaczone w tablicy niżej na stronie.
Szyfrowanie ręczne na przykładzie
Pod wiadomością zapisz klucz i powtarzaj go tak długo, aż każda litera tekstu dostanie swoją literę klucza. Następnie przesuń każdą literę tekstu o wartość tej litery.
| Tekst | S | P | O | T | K | A | J | M | Y |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Klucz | K | L | U | C | Z | K | L | U | C |
| Wynik | C | A | I | V | J | K | U | G | A |
S z kluczem K to przesunięcie o 10 miejsc, a po dojściu do końca alfabetu liczymy dalej od początku, więc wychodzi C. P z kluczem L przesuwa się o 11 i daje A. Spacje i znaki interpunkcyjne przepisujesz bez zmian i nie zużywają one liter klucza, więc SPOTKAJMY JUTRO to CAIVJKUGA IEELQ.
Jak odszyfrować szyfr Vigenère’a
Mając klucz, robisz to samo, tyle że w drugą stronę: zapisujesz klucz pod szyfrogramem i cofasz każdą literę o wartość litery klucza. C z kluczem K cofa się o 10 miejsc do S. W narzędziu wystarczy przełączyć się na Deszyfruj, wpisać klucz i wkleić szyfrogram.
Tablica Vigenère’a
Tablica Vigenère’a, nazywana też kwadratem Vigenère’a, zastępuje liczenie. Każdy wiersz to alfabet przesunięty o jedno miejsce dalej niż poprzedni. Przy szyfrowaniu idziesz do wiersza litery klucza i kolumny litery tekstu, a wynik leży na ich skrzyżowaniu. Przy odszyfrowywaniu szukasz litery szyfrogramu w wierszu klucza i odczytujesz literę na górze jej kolumny. Litera wybrana w narzędziu jest tu zaznaczona, a tablica zmienia się razem z alfabetem, także na polski.
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
| B | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A |
| C | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B |
| D | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C |
| E | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D |
| F | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E |
| G | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F |
| H | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G |
| I | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H |
| J | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I |
| K | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J |
| L | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K |
| M | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L |
| N | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M |
| O | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N |
| P | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O |
| Q | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P |
| R | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q |
| S | S | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R |
| T | T | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S |
| U | U | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T |
| V | V | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U |
| W | W | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V |
| X | X | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W |
| Y | Y | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X |
| Z | Z | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y |
Wzór na szyfr Vigenère’a
Ponumeruj litery od A = 0 do Z = 25. P oznacza literę tekstu jawnego, K literę klucza, a C literę szyfrogramu.
C = (P + K) mod 26
P = (C − K) mod 26 Pierwsza litera to S (18), a litera klucza to K (10). 18 + 10 = 28, a 28 mod 26 = 2, czyli C.
Czy można go złamać bez klucza?
Tak, choć to narzędzie wymaga klucza i nie znajdzie go za Ciebie. Atak ma zwykle dwa etapy. Najpierw ustala się długość klucza: powtarzające się w szyfrogramie grupy liter leżą zwykle w odstępach będących jej wielokrotnością, a metodę tę nazywa się testem Kasiskiego. Potem tekst dzieli się na tyle kolumn, ile liter ma klucz. Każda kolumna to zwykły szyfr Cezara, więc przesunięcie zdradza policzenie liter, w czym pomoże nasze narzędzie do analizy częstości. Im krótszy klucz i dłuższa wiadomość, tym łatwiej.
Kto naprawdę wymyślił ten szyfr?
Nazwa myli, bo metodę opublikował w 1553 roku Włoch Giovan Battista Bellaso. Francuski dyplomata Blaise de Vigenère opisał w 1586 roku jej mocniejszą odmianę, a jego nazwisko przylgnęło później do prostszej wersji. Przez wieki szyfr uchodził za „le chiffre indéchiffrable”, czyli szyfr nie do złamania, aż w 1863 roku Friedrich Kasiski opublikował ogólną metodę ataku. Charles Babbage poradził sobie z nim wcześniej, ale swojej pracy nie ogłosił. O szyfrach pokrewnych przeczytasz w przeglądzie szyfrów podstawieniowych.
Najczęstsze pytania
Czym szyfr Vigenère’a różni się od szyfru Cezara?
Szyfr Cezara ma jedno przesunięcie dla całej wiadomości, a Vigenère zmienia je z litery na literę. Jednoliterowy klucz zamienia Vigenère’a w Cezara: klucz D to przesunięcie 3, więc HELLO daje KHOOR, a klucz N to ROT13.
Czy można używać polskich znaków?
Tak. Wybierz alfabet polski, a Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź i Ż będą zwykłymi literami, także w kluczu. Pamiętaj tylko, żeby przy odszyfrowywaniu ustawić ten sam alfabet, bo inaczej wynik będzie błędny.
Jak długi powinien być klucz?
Im dłuższy, tym lepiej, bo krótki powtarza się często i zostawia w szyfrogramie ślady. Mimo to szyfr Vigenère’a służy do nauki i zagadek, więc nie chroń nim haseł ani prywatnych danych.
Czy tekst trafia na wasz serwer?
Nie. Narzędzie działa w Twojej przeglądarce, więc ani tekst, ani klucz nie są wysyłane na nasz serwer.