Co to jest szyfr Cezara?
Juliusz Cezar, jak podaje rzymski pisarz Swetoniusz, pisał prywatne listy, zamieniając A na D, B na E i tak dalej. Stąd nazwa szyfr Cezara: każdą literę zastępujesz literą leżącą o stałą liczbę miejsc dalej w alfabecie. Wystarczy kartka i długopis, choć wygodniej użyć koła szyfrującego albo naszego narzędzia.
Jak działa szyfr Cezara?
Klucz to liczba miejsc, o którą przesuwasz alfabet. Zapisz alfabet dwa razy, jeden pod drugim, i przesuń dolny o tę liczbę. Na końcu alfabetu liczysz dalej od A, więc przy kluczu 3 litera X staje się A, Y staje się B, a Z staje się C. Da się to też zapisać wzorem, w którym A to 0, Z to 25, a k to klucz:
E(x) = (x + k) mod 26 S to 18, a 18 + 3 = 21, czyli V. Żeby wrócić, odejmij klucz zamiast go dodawać. Podany wzór dotyczy alfabetu A do Z, a nasze narzędzie obsługuje też alfabet z polskimi znakami.
Szyfr Cezara: przykład krok po kroku
- Wybierz przesunięcie od 1 do 25. Tutaj będzie to 3.
- Weź pierwszą literę wiadomości i policz tyle miejsc do przodu. S przechodzi w V.
- Tak samo potraktuj pozostałe litery. Z staje się C, Y staje się B, F staje się I, a R staje się U.
- Spacje, cyfry i znaki interpunkcyjne zostaw bez zmian. SZYFR to teraz VCBIU.
| Tekst | S | Z | Y | F | R |
|---|---|---|---|---|---|
| Przesunięcie 3 | V | C | B | I | U |
Zmieniają się tylko litery, więc SZYFR, KLUCZ! z przesunięciem o 3 daje VCBIU, NOXFC!
Jak odszyfrować szyfr Cezara?
Jeśli znasz klucz, policz wstecz o tyle samo miejsc: V wraca do S, C do Z i VCBIU znów jest słowem SZYFR. Bez klucza też sobie poradzisz, bo do sprawdzenia jest tylko 25 przesunięć. Tryb Łamanie w naszym narzędziu wypisze je wszystkie. Przy dłuższym tekście szybsza będzie analiza częstości: w polszczyźnie najczęstszą literą jest A, więc odległość między nią a najczęstszą literą szyfrogramu zwykle daje klucz.
Jakich przesunięć można użyć?
Przesunięcie o 26 odstawia każdą literę na miejsce, więc przy 26 literach zostaje 25 sensownych wartości. Cofanie niczego nie dodaje, bo 3 miejsca wstecz dają ten sam wynik co 23 do przodu. Wyjątkowe jest 13: ten wariant ma własną nazwę, ROT13, i po dwukrotnym użyciu przywraca tekst. A jeśli przesunięcie zmienia się z litery na literę według hasła, masz już szyfr Vigenère'a, znacznie trudniejszy do złamania.
Czy szyfr Cezara jest bezpieczny?
Nie, do ochrony haseł czy prywatnych danych się nie nadaje. Komputer sprawdzi 25 kluczy natychmiast, a człowiek z kartką w kilka minut, więc prawdziwe dane szyfruje się nowocześnie, na przykład algorytmem AES. Przydaje się za to w nauce, bo dobrze pokazuje, czym jest klucz i dlaczego ich niewielka liczba to słabość. Zobaczysz go też w pokojach zagadek, a wiele osób pisze go jako pierwsze ćwiczenie z programowania, jak w naszym poradniku o Pythonie.
Spróbuj samodzielnie
Ta wiadomość ma przesunięcie o 5. Ustaw demo na górze strony na 5, odszukaj każdą literę w dolnym rzędzie i odczytaj tę nad nią:
Xutypfsnj ozywt b xyfwdr ufwpz Pokaż odpowiedź
Spotkanie jutro w starym parku.
Potem napisz własną wiadomość, zaszyfruj ją dowolnym przesunięciem i daj komuś do rozwiązania bez podawania klucza. Wynik sprawdzisz w narzędziu.
Najczęstsze pytania
Skąd nazwa szyfr Cezara?
Od Juliusza Cezara, który go używał. Swetoniusz, autor jego biografii, opisuje listy, w których każdą literę zastępowała ta leżąca trzy miejsca dalej.
Co jest kluczem w szyfrze Cezara?
Liczba miejsc, o którą przesuwa się każda litera. Nadawca i odbiorca muszą znać tę samą liczbę, a odbiorca przesuwa litery w przeciwną stronę.
Jak rozwiązać szyfr Cezara bez klucza?
Sprawdzaj kolejne przesunięcia, aż tekst nabierze sensu, albo policz litery i porównaj je z językiem. Pierwszą metodę wykona za Ciebie tryb Łamanie.
Czym różni się szyfr Cezara od ROT13?
ROT13 to szyfr Cezara ze stałym przesunięciem o 13. To połowa alfabetu z 26 liter, więc ten sam krok szyfruje i odszyfrowuje.